هیپنوتیزم یکی از روشهای درمانی است که در سال های اخیر، توجه جامعه علمی را به خود جلب کرده و در زمینه های مختلف روانشناسی و روانپزشکی بهکار گرفته میشود.
برخلاف باور عمومی که هیپنوتیزم را پدیده ای اسرارآمیز می داند، این روش بر اساس مکانیسم های قابل اندازه گیری در روان و مغز انسان اجرا میشود و میتواند در درمان تروما و اختلال روانی نقش موثری داشته باشد.
هیپنوتیزم چیست؟
هیپنوتیزم حالتی از تمرکز عمیق و آرامش ذهنی است که با افزایش تلقین پذیری و کاهش حواس پرتی همراه است. در این حالت، فرد میتواند با راهنمایی یک هیپنوتراپ آموزش دیده به بخش های ناخودآگاه ذهن خود دسترسی یابد.
این حالت با آگاهی همراه بوده و فرد کنترل خود را از دست نمیدهد. در واقع، هیپنوتیزم وضعیتی از آگاهی متمرکز است که به فرد اجازه میدهد با تمرکز بیشتر روی تجربیات درونی خود کار کند و از موانع ذهنی معمول فاصله بگیرد.
پایه علمی هیپنوتیزم
مطالعات علمی نشان داده اند که هیپنوتیزم تأثیرات مشخصی بر فعالیت های مغزی دارد و میتواند تغییر در شناخت، احساس و رفتار فرد ایجاد کند. بررسی های نوروساینس روی مغز افراد هیپنوتیزم شده نشان میدهد که این وضعیت باعث افزایش تمرکز ، کاهش مقاومت ذهنی و … میشود.
مطالعات متاآنالیز نیز نشان داده اند که هیپنوتیزم در انواع موضوعات مربوط به سلامت ذهن و جسم، عملکرد قابل توجهی دارد، اگرچه اثرات آن بین حوزه ها متفاوت است. اثرات قویتر هیپنوتیزم در زمینه هایی مانند مدیریت درد دیده شده اند و اثرات متوسط تا قوی در دیگر حوزه ها نیز گزارش شده اند.
هیپنوتیزم در درمان تروما
یکی از کاربردهای علمی و رو به رشد هیپنوتیزم در حوزه درمان تروما است. تروما یا آسیب روانی (مثلاً ناشی از تجربههای وحشتناک، تصادف، تجاوز یا جنگ) میتواند نشانههایی مانند اضطراب شدید، خاطرات مزاحم یا واکنشهای جسمانی غیرقابل کنترل ایجاد کند.
تحقیقات نشان میدهد که هیپنوتیزم میتواند بهعنوان یک روش کمکی در درمان تروما به کار رود و به مراجع کمک کند تا نشانههای مرتبط با آسیب روحی را کاهش دهد و با خاطرات دردناک کار کند.
یکی از مقالات معتبر در این زمینه نشان میدهد که هیپنوتیزم برای درمان اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) مفید است و میتواند به همراه روشهای دیگر مانند درمان شناختی-رفتاری استفاده شود. این رویکردها باعث میشود تا فرد بتواند خاطرات پیچیده و دردناک را بهتر پردازش کند. تحقیقات دیگر نیز در زمینه درمان تروما مانند PTSD نشان دادهاند که درمانهای مبتنی بر هیپنوتیزم میتواند به کاهش پاسخهای هیجانی و ادغام نشانههای پیچیده آسیب روانی کمک کند.
هیپنوتیزم در درمان اختلال روانی
هیپنوتیزم نه تنها در درمان تروما بلکه در مدیریت اختلال روانی نیز کاربرد دارد. اختلال روانی شامل مجموعهای از شرایط مانند اضطراب، افسردگی، اختلال خواب و مصرف مواد است که میتواند کیفیت زندگی فرد را کاهش دهد.
هیپنوتیزم درمانی (Hypnotherapy) بهعنوان یک ابزار مکمل در کنار روان درمانیهای استاندارد میتواند به افراد کمک کند تا با الگوهای فکری ناسالمشان مقابله کنند، اضطراب را کاهش دهند و مهارتهای مقابلهای جدیدی یاد بگیرند. برای نمونه، در درمان اختلالات اضطرابی و افسردگی، هیپنوتیزم به فرد کمک میکند تا مقاومت ذهنی خود را کاهش دهد و باورهای منفی مرتبط با تجربههای روانی خود را مورد بازبینی قرار دهد.
همچنین در مواردی که فرد دچار اختلال روانی همراه با نشانههای جسمانی مانند درد مزمن یا بیخوابی است، هیپنوتیزم میتواند به بهبود این علائم کمک کند.
مزایای هیپنوتیزم در درمان اختلال روانی و تروما
- دسترسی به ناخودآگاه: هیپنوتیزم امکان دسترسی به بخش هایی از ذهن را فراهم میکند که در حالت هوشیاری عادی قابل دسترسی نیستند، که برای حل مشکلات پیچیده روانشناختی مفید است.
- افزایش تمرکز و تلقین پذیری: این ویژگی باعث میشود که فرد بهتر بتواند الگوهای ذهنی خود را بازسازی کند.
- کمک به تراوش خاطرات دردناک: در مواقع درمان تروما، هیپنوتیزم میتواند به فرد کمک کند تا موضوعاتی که در حالت عادی از آن اجتناب میکند را پردازش کند.
- ابزار مکمل درمانی: هیپنوتیزم معمولاً در کنار دیگر روشهای علمی مانند CBT (درمان شناختی–رفتاری) بهتر عمل میکند.
محدودیت ها و چالش های علمی
اگرچه هیپنوتیزم نتایج امیدوارکننده ای در خیلی از حوزه های درمانی دارد، هنوز جای پژوهش بیشتر برای اثبات قطعی کارایی آن در درمان تروما و گستره کامل اختلال روانی باقی است. همچنین برای استفاده از هیپنوتیزم در درمان اختلال روانی خاص یا آسیب های مزمن، باید توسط متخصصان مجرب و در چارچوب درمانی استاندارد انجام شود و جایگزین درمان های پایه روان درمانی و دارویی محسوب نشود.
نتیجهگیری
هیپنوتیزم به عنوان یک ابزار درمانی علمی، قابلیت کمک به درمان تروما و مدیریت اختلال روانی را دارد. شواهد فعلی نشان میدهند که این روش میتواند به عنوان یک روش کمکی مؤثر در کنار درمان های استاندارد روان درمانی عمل کند و به فرد کمک کند تا بهتر با نشانه های روانشناختی و خاطرات ناگوار خود مقابله نماید.
در پایان، شایان ذکر است که اثربخشی روش هایی مانند هیپنوتیزم درمانی و EMDR تا حد زیادی به دانش، تجربه و رویکرد درمانگر وابسته است. در این زمینه، دکتر حسین گوهری، پزشک و دارای دکتری تخصصی روانشناسی بالینی، با تجربه بالینی قابل توجه در حوزه درمان تروما و اختلالات مرتبط با آن، از رویکردهای مبتنی بر شواهد علمی برای کمک به مراجعان بهره میگیرد.
ترکیب دانش پزشکی، تخصص روانشناسی بالینی و تسلط بر روش هایی مانند هیپنوتیزم و EMDR، امکان ارائه درمانی دقیق، ایمن و متناسب با نیاز هر فرد را فراهم میسازد و میتواند نقش مؤثری در بهبود پیامدهای روانی ناشی از تروما ایفا کند.
اگر درگیر تروما و یا احساس نیاز در خصوص دریافت مشاوره از دکتر حسین گوهری دارید با تکمیل فرم مشخصات، منتظر ارتباط از سمت کلینیک دکتر حسین گوهری باشید.
