تروما (Trauma) تجربه ‌ای عمیقاً آزاردهنده است که می ‌تواند پس از حوادثی مانند تصادف، سوءاستفاده، جنگ، فجایع طبیعی یا حتی تجربه ‌های عاطفی شدید ایجاد شود. 

اگر این تجربه به ‌درستی پردازش نشود، ممکن است به اختلالاتی مانند Post-Traumatic Stress Disorder (PTSD)، اضطراب مزمن، افسردگی یا مشکلات جسمانی منجر شود. امروزه رویکردهای علمی و مبتنی بر شواهد متعددی برای درمان تروما توسعه یافته ‌اند که در معتبرترین نهادهای درمانی جهان توصیه می‌شوند. در این مقاله، بهترین روش‌ های درمان تروما را بر اساس منابع معتبر بررسی می‌کنیم.

۱. درمان شناختی-رفتاری متمرکز بر تروما (TF-CBT)

یکی از استانداردهای طلایی درمان تروما، درمان شناختی-رفتاری متمرکز بر تروما یا TF-CBT است.

این روش که توسط انجمن روان‌شناسی آمریکا و همچنین راهنماهای درمانی در American Psychological Association توصیه شده، به بیماران کمک می‌کند تا افکار تحریف ‌شده مرتبط با حادثه را شناسایی و اصلاح کنند.

مطالعات منتشر شده در ژورنال ‌های بین ‌المللی مانند Journal of Traumatic Stress نشان می‌دهد که TF-CBT می‌تواند به‌طور قابل توجهی علائم PTSD را کاهش دهد. در این رویکرد، بیمار به ‌صورت تدریجی با خاطرات تروما مواجه می‌شود و یاد می‌گیرد واکنش‌ های هیجانی خود را تنظیم کند. این روش یکی از مؤثرترین گزینه ‌ها برای درمان تروما در کودکان و بزرگسالان است.

۲. درمان EMDR (حساسیت ‌زدایی و بازپردازش از طریق حرکات چشم)

یکی از پیشرفته‌ ترین و علمی ‌ترین روش ‌های درمان تروما، درمان EMDR است که توسط Francine Shapiro در اواخر دهه ۱۹۸۰ توسعه یافت. EMDR مخفف Eye Movement Desensitization and Reprocessing است.

در این روش، فرد در حالی که به خاطره آسیب ‌زا فکر می‌کند، حرکات دوطرفه چشم یا تحریکات دوطرفه دیگر (مانند ضربه‌ های ملایم) دریافت می‌کند. این فرایند به مغز کمک می‌کند تا خاطرات آسیب ‌زا را به شکل سالم‌ تری پردازش کند.

سازمان World Health Organization در دستورالعمل ‌های خود EMDR را به عنوان درمان مؤثر برای PTSD توصیه کرده است. تحقیقات کنترل ‌شده تصادفی متعدد نشان داده ‌اند که EMDR می ‌تواند در مدت زمان کوتاه‌ تری نسبت به برخی درمان ‌های سنتی، علائم را کاهش دهد. امروزه EMDR یکی از معتبرترین روش‌های درمان تروما در کلینیک‌ های تخصصی اروپا و آمریکا محسوب می‌شود.

۳. هیپنوتیزم درمانی (Clinical Hypnotherapy)

هیپنوتیزم درمانی یا هیپنوتراپی بالینی نیز یکی از روش ‌های مکمل در درمان تروما است. برخلاف باورهای عمومی، هیپنوتیزم یک حالت خواب نیست، بلکه نوعی تمرکز عمیق و هدایت ‌شده است که در آن دسترسی به خاطرات و احساسات تسهیل می‌شود.

طبق گزارش ‌های منتشرشده توسط American Psychological Association، هیپنوتراپی می‌تواند در کاهش اضطراب، درد مزمن و علائم مرتبط با تروما مؤثر باشد، به ‌ویژه زمانی که با سایر روش‌ های درمانی ترکیب شود.

در فرآیند هیپنوتیزم، درمانگر به فرد کمک می‌کند تا خاطرات آسیب ‌زا را در محیطی امن بازبینی کند و پاسخ هیجانی جدیدی نسبت به آن‌ ها ایجاد نماید. برخی مطالعات در International Journal of Clinical and Experimental Hypnosis نشان داده ‌اند که هیپنوتراپی می‌تواند شدت فلش‌بک ‌ها و کابوس‌ ها را کاهش دهد. این روش به ‌عنوان درمان مکمل در کنار سایر رویکردهای اصلی درمان تروما استفاده می ‌شود.

 ۴. درمان مبتنی بر مواجهه (Prolonged Exposure Therapy)

درمان مواجهه طولانی ‌مدت یکی دیگر از روش‌ های بسیار مؤثر در درمان تروما است. این روش شامل مواجهه تدریجی و کنترل ‌شده با خاطرات یا موقعیت ‌های مرتبط با تروما است تا پاسخ ترس به مرور کاهش یابد.

تحقیقات منتشر شده در مجلات معتبر روان‌پزشکی نشان داده ‌اند که این روش می‌تواند تغییرات پایداری در عملکرد مغز ایجاد کند. بسیاری از مراکز تخصصی PTSD در ایالات متحده از این رویکرد به عنوان خط اول درمان تروما استفاده می‌کنند.

۵. دارو درمانی در کنار روان ‌درمانی

در برخی موارد، استفاده از داروهای ضدافسردگی مانند SSRI ها که توسط U.S. Food and Drug Administration برای درمان PTSD تأیید شده ‌اند، می‌تواند بخشی از برنامه جامع درمان تروما باشد. با این حال، دارو معمولاً به تنهایی کافی نیست و بهترین نتایج زمانی حاصل می‌شود که با روان ‌درمانی ترکیب شود.

مؤثرترین رویکرد برای درمان تروما چیست؟

بر اساس مطالعات علمی بین ‌المللی، روش ‌هایی مانند EMDR، درمان شناختی-رفتاری متمرکز بر تروما، درمان مواجهه و هیپنوتراپی بالینی از مؤثرترین رویکردهای درمان تروما محسوب می‌شوند.

 انتخاب بهترین روش درمان تروما به نوع تجربه آسیب، شدت علائم، سن فرد و شرایط روانی او بستگی دارد.

اگر تروما درمان نشود، می‌تواند سال ‌ها بر کیفیت زندگی فرد تأثیر بگذارد. اما خبر خوب این است که با پیشرفت علم روان‌ شناسی و علوم اعصاب، امروزه روش ‌های علمی و اثبات ‌شده متعددی برای درمان تروما وجود دارد که می ‌توانند به بازگشت فرد به زندگی سالم و متعادل کمک کنند.

کلام پایانی

چنانچه در خلال این مقاله، بخشی از مطالب برای شما آشنا یا قابل تأمل بوده است، ممکن است اکنون زمان مناسبی برای پرداختن جدی‌تر به سلامت روان خود باشد.

دریافت راهنمایی تخصصی می‌تواند به شما کمک کند تا مسائل ذهنی و هیجانی خود را دقیق‌تر بررسی کرده و مسیر مناسبی برای بهبود انتخاب نمایید.

در صورت تمایل، می‌توانید برای رزرو تایم مشاوره روانشناسی اقدام کنید و از همراهی یک متخصص در فضایی امن و حرفه‌ای بهره‌مند شوید. مشاوره روانشناسی صرفاً برای شرایط بحرانی نیست؛ بلکه ابزاری مؤثر برای رشد فردی، ارتقای کیفیت روابط و افزایش خودآگاهی نیز محسوب می‌شود.

همچنین پیشنهاد می‌کنیم برای آگاهی بیشتر، سایر مقالات سایت را مطالعه فرمایید. موضوعاتی همچون مدیریت اضطراب، تقویت عزت ‌نفس، آشنایی با هیپنوتیزم ، EMDR ، افسردگی ، سوگ و راهکارهای کاربردی در حوزه سلامت روان و … می‌تواند اطلاعات تکمیلی و مفیدی در اختیار شما قرار دهد.

رسیدگی به سلامت روان، یک انتخاب آگاهانه و مسئولانه در مسیر ارتقای کیفیت زندگی است.

 ما در این مسیر همراه شما خواهیم بود …